Geschatte leestijd: 5 minuten

Geen zin om te lezen? Luister dan gewoon naar het artikel.

Langzaam maar zeker begint de voorpret voor de zomer toe te nemen. Vooral na een onaangename en natte, koude periode doet de zon goed. Maar de felle zon kan in de zomer voor heel wat problemen zorgen – vooral als de temperaturen plotseling sterk stijgen. Dat is niet alleen belastend voor ons mensen, maar kan ook blijvende schade toebrengen aan onze kalveren.

Voor de start van het leven

Hittestress bij de moederkoe heeft al een negatieve invloed op het embryo en de foetus. De verdere ontwikkeling wordt vervolgens belemmerd door een laag geboortegewicht. Niet alleen is het gehalte aan immunoglobulinen in de colostrum lager, ook is het kalf verzwakt in zijn opname van IgG en neemt het minder van deze belangrijke kleine helpers op. Het gevolg: een verzwakt immuunsysteem, en dat al vanaf dag 1. Bovendien kunnen er veranderingen in de weefselstructuren optreden, die mogelijk later in het leven tot problemen kunnen leiden.

De eerste weken

Gevolgen van hitte voor kalveren zijn niet direct meetbaar – alleen bij melkkoeien is dit direct merkbaar aan de melkproductie – toch kunnen te hoge temperaturen en een hoge luchtvochtigheid gedurende een langere periode schadelijk zijn voor de kleintjes. Vanaf de derde levensweek betekenen temperaturen boven de 21 °C al stress – vooral bij een hoge luchtvochtigheid. Alle energie wordt gebruikt om de lichaamstemperatuur te reguleren, in plaats van voor een gezonde groei. Bovendien daalt doorgaans ook de opname van vast voer, om de afvoer van warmte door stofwisselingsprocessen zo laag mogelijk te houden. Ook wordt het immuunsysteem afgeremd en neemt de vatbaarheid voor ziekten (verder) toe. In het ergste geval kan deze combinatie zelfs leiden tot het overlijden van het dier.

Vertraagde ontwikkeling

Door deze verschuiving in het energieverbruik wordt de groei vertraagd. Dit kan leiden tot achterstanden in de ontwikkeling – en die kunnen later niet meer worden ingehaald. Een voorbeeld: de celgroei door celdeling vindt nog steeds alleen plaats in de eerste 50 levensdagen. Een tekort aan energie juist in deze fase leidt uiteindelijk tot minder uiercellen en daarmee later tot een verminderde melkproductie. Als het kalf dan ook nog eens ziek wordt, wordt het hele organisme verzwakt en ontstaat er een neerwaartse spiraal.

Een oplossing bieden

We kunnen het weer niet veranderen, maar er zijn wel enkele manieren om de situatie te verlichten en de kalveren te ondersteunen. Direct zonlicht zorgt ervoor dat de iglo’s opwarmen. Daarom moeten deze, indien mogelijk, in de schaduw worden geplaatst. Bovendien kan een continue luchtverversing via ventilatieopeningen voor verlichting zorgen. In de handel verkrijgbare iglo’s kunnen bijvoorbeeld aan de achterkant iets hoger worden geplaatst, zodat er een luchtspleet ontstaat. Andere stressfactoren, zoals vaccinaties of onthoorning, moeten op warme dagen zoveel mogelijk worden vermeden.

Vervelende kleine beestjes

Met de hoge temperaturen komen ook de vliegen – en wel in grote aantallen. Deze zijn niet alleen ontzettend irritant, ze kunnen ook ziektes overbrengen. En dat kan op zijn beurt vooral bij de toch al verzwakte kalveren ernstige gevolgen hebben. De hierboven genoemde luchtstroom gaat dit tegen. Ook het vervangen van het strooisel biedt uitkomst. In plaats van stro kan zand worden gebruikt. Dit is minder aantrekkelijk voor vliegen en biedt toch een zachte ligplaats. Bovendien voert zand de lichaamswarmte beter af dan stro. Drinkbakken en de kommen met muesli moeten minstens één keer per dag worden schoongemaakt. Voerresten zijn ook erg in trek bij vliegen en het risico op ziekteoverdracht is op dit gebied nog groter.

(Geen) toverdrank

Trefwoord: water. Ja, ook al voor de allerkleinsten. Door hevig zweten en versnelde ademhaling gaat er veel water verloren en dat moet dringend worden aangevuld. Op bijzonder warme dagen is de melkvoeding daarvoor niet voldoende – vooral bij beperkte voeding. Het is belangrijk om regelmatig vers water en een schone drinkbak te bieden, want ook in water overleven ziektekiemen en bacteriën goed – vooral als het warm is. Wie melkvervanger geeft, kan bovendien de concentratie iets verhogen. Hierdoor krijgt het kalf meer energie en kan het zich beter tegen al deze factoren verzetten. Het aanvullen van de energie via krachtvoer wordt afgeraden, omdat dit snel kan leiden tot verzuring van de pens.

Uitdagingen

Het weer verandert, dat merken we op allerlei vlakken. We kunnen ons daar alleen maar aan aanpassen. Extreme weersomstandigheden – ongeacht het seizoen – stellen ons voor bijzondere uitdagingen. Een goede voorbereiding op alle eventualiteiten helpt echter om het geheel met meer rust tegemoet te zien en uiteindelijk extra werk te voorkomen. De hoogste prioriteit is om de ziektekiemdruk zo laag mogelijk te houden, aangezien het immuunsysteem bij hitte als eerste lijdt en het toch al kwetsbare kalf nog meer in gevaar komt.