Geschatte leestijd: 5 minuten
Geen zin om te lezen? Luister dan gewoon naar het artikel.
Verteerbaarheid vs. energie
De klimatologische uitdagingen worden van jaar tot jaar groter. De strategische uitdaging om een evenwicht te vinden tussen de hoeveelheid en de voedingskwaliteit van het kuilvoer is een veeleisende taak. Maïskuilvoer maakt in veel rantsoenen 50 % of meer uit en heeft een doorslaggevende invloed op de verteerbare structuurcomponenten. Hoogproductieve koeien hebben namelijk een rantsoen nodig met een vezelgehalte van meer dan 25 %. Dit maakt de verteerbaarheid van het kuilvoer tot een uiterst belangrijke factor voor de energie-inhoud van het totale rantsoen.
De kolf, het gouden stuk
Het zetmeel uit de kolf is het belangrijkste oplosbare koolhydraat. De concentratie hangt rechtstreeks samen met de rijpheid van de plant. De opslag van zetmeel vindt plaats wanneer de suikerconcentratie in de droge stof haar hoogtepunt bereikt. Dit gebeurt in een periode van één tot twee weken. Daarna stijgt de concentratie ofwel langzaam, ofwel stagneert deze. De energie in maïskuilvoer is echter niet alleen afkomstig van het zetmeel (maïskuilvoer bevat doorgaans tussen de 30 en 40 % zetmeel in de droge stof), maar ook van de verteerbare celwanden. De celwanden maken namelijk ongeveer 45 % van de droge stof van de maïsplant uit.
Maximale dikte = minder suiker
Om ervoor te zorgen dat het zetmeel in de korrel wordt opgeslagen, wordt de oogst vaak uitgesteld, waardoor hoge drogestofgehaltes worden geaccepteerd. Door de ademhaling, die ook bij verminderde fotosynthese doorgaat, daalt de suikerconcentratie daarbij dagelijks met ongeveer 5 g per kg drogestof. Een waarde die als gering kan worden beschouwd, maar die op 1 ha met 16 t droge stof toch neerkomt op ruim 80 kg suikerverlies per dag. Ter herinnering: suiker is de belangrijkste energiebron voor de inkuilbacteriën! Hoe droger de maïs, hoe slechter de verdichting, met alle negatieve gevolgen van dien.
Stay-green voor kuilvoer?
Stay-green-soorten zijn zo gekweekt dat de korrel snel droogt, terwijl de vochtigheid van de stengels en bladeren gelijk blijft, waardoor de maïs zijn groene kleur behoudt. Een eigenschap die bij graansoorten gewenst is, maar bij silomaïs met de nodige voorzichtigheid moet worden benaderd. Door de snelle droging van de korrel kan namelijk de verteerbaarheid van het zetmeel afnemen.
Het vezelgehalte
Een van de parameters voor de verteerbaarheid is de neutrale detergentanalyse van vezels in organisch materiaal (aNDFom), die de kwaliteit van de vezels aangeeft. Deze fractie bestaat uit hemicellulose, cellulose en lignine. Net als de plantaardige celwand heeft ook de rijpingsgraad (% DS) een directe invloed op de beschikbaarheid van de afzonderlijke bestanddelen in de plant. Lignificatie, rijping en celwanddikte kunnen bijdragen aan een lagere afbraak van aNDFom. Bovendien neemt het aandeel aan resistent zetmeel toe naarmate maïskuilvoer rijper wordt, wat, afhankelijk van het rantsoen, in ieder geval in acht moet worden genomen.
Richtlijn voor het oogstmoment
Als maatstaf voor het ideale oogstmoment geldt een drogestofgehalte van de gehele plant van 30 tot 35 %. De kolf moet zich in het midden van de rijpingsfase bevinden. Dat betekent dat de duimnagel moeiteloos in de deegachtige, stevige korrel kan worden gedrukt. Let op: bij droogte moet er eventueel worden gehakseld voordat de deegrijpheid volledig is bereikt, om een voor inkuiling geschikt, verteerbaar plantmateriaal te behouden.
De gisting
De snelle omzetting van suiker in gistingszuren door melkzuurbacteriën tijdens het fermentatieproces is de sleutel tot de productie van hoogwaardige kuilvoer. Een manier om de fermentatie te verbeteren is het gebruik van gespecialiseerde inkuilbacteriën. Dit is een effectieve strategie om het verlies aan voedingsstoffen te beperken. Hoe sneller de pH-waarde daalt, hoe beter.
Beter verteerbaar dankzij inkuilmiddelen
Het gecombineerde gebruik van homo- en heterofermentatieve bacteriën is bijzonder effectief gebleken. Deze bacteriën werken samen om tegelijkertijd een snelle daling van de pH-waarde, bescherming tegen broei en een verbeterde smaak te bewerkstelligen. Proeven hebben aangetoond dat door het gebruik van gespecialiseerde bacteriën de verteerbaarheid van droge stof en NDF (neutrale detergentvezel) kan worden verbeterd.
Kracht alleen is niet genoeg
Het bereiken van een hoog zetmeelgehalte alleen is niet voldoende. Als er te laat wordt geoogst, gaat er in de rest van de plant veel verteerbaarheid en energie verloren. En dat niet alleen: hoe later het hakselmoment en hoe hoger de droge stof van de plant, hoe moeilijker het is om de benodigde haksel lengte te bereiken, hoe problematischer de verdichting wordt, hoe groter het risico op broei, hoe meer schimmelsporen er in het inkuilgoed zitten, hoe lager de voeropname is …
