Waar zit het immuunsysteem eigenlijk? In de darmen!
De beste gezondheid voor je kalveren: de ontwikkeling van een kalf hangt onder andere af van de gezondheid van zijn darmen. Een gezonde darm heeft later zelfs een positief effect op de prestaties van de koe.
Actief en passief immuunsysteem
Kalveren worden, in tegenstelling tot mensen, geboren zonder antistoffen die in het bloed circuleren. Dat komt doordat de placenta bij runderen geen overdracht van antistoffen van de moederkoe naar de foetus toelaat – bij de mens is dat wel het geval.
Het immuunsysteem van kalveren wordt onderverdeeld in actief en passief. Het passieve immuunsysteem beschermt het kalf in de eerste levensweken tegen schadelijke ziektekiemen, bacteriën en virussen. De immuniteit wordt door de moederkoe aan haar kalf doorgegeven. Zo bevat colostrum bijvoorbeeld belangrijke antistoffen en microben die het kalf direct na de geboorte moet opnemen om zijn gezondheid te beschermen.
Het kalven moet stress veroorzaken – zowel voor de koe als voor het kalf
Voor de kolonisatie van de darmen van het kalf door microben is een bepaald proces van bijzonder belang. Tijdens de bevalling scheiden het kalf en de moeder het stresshormoon cortisol af, waardoor het immuunsysteem van het kalf wordt onderdrukt. Alleen op die manier staat de darm de kolonisatie van microben überhaupt toe en is deze voorbereid op de vorming van het microbioom.
Het kalf ontwikkelt een actief immuunsysteem door zelf antistoffen aan te maken. Het lichaam van het kalf reageert op ziektekiemen, virussen en bacteriën uit de omgeving en begint zelfstandig met de aanmaak van de bijbehorende antistoffen. Naarmate het actieve immuunsysteem zich ontwikkelt, trekt het passieve immuunsysteem zich langzaam terug. Het is in feite slechts een soort „tijdelijke oplossing“. Hierdoor ontstaat er in week 2-4 een „immuniteitsgat“, waarin het kalf bijzonder vatbaar is voor infecties. Pas wanneer het eigen afweersysteem op gang is gekomen, is het kalf uit de gevarenzone gegroeid.
„Goede“ en „slechte“ bacteriën
Bij een natuurlijke bevalling passeert het kalf het geboortekanaal van het moederdier. Hier komt het in contact met belangrijke bacteriën, die eveneens essentieel zijn voor de ontwikkeling van het microbioom in de darmen.
Bij een keizersnede komt het kalf niet in contact met deze ‘goede’ bacteriën uit het geboortekanaal van de moeder. Daardoor maken omgevingsbacteriën, in dit geval ‘slechte’ bacteriën, een groter deel uit van het latere microbioom. Het gevolg is een zwakker immuunsysteem. Omgevingsbacteriën kunnen echter ook een grote invloed hebben op kalveren die op natuurlijke wijze zijn geboren. Kalveren die bijvoorbeeld in een extreem vervuilde omgeving worden geboren, worden blootgesteld aan een groter aantal ‘slechte’ bacteriën, waardoor het goede microbioom zich trager ontwikkelt.
Start hulp verlenen in geval van nood
Een zo natuurlijk mogelijke geboorte, een hygiënische omgeving tijdens het kalven en de opname van colostrum binnen enkele uren vormen de basis voor de ontwikkeling van het kalf.
MAAR: Een natuurlijke bevalling mag nooit worden afgedwongen! Als er sprake is van een moeilijke bevalling en de dierenarts een keizersnede aanbeveelt, moet deze ook worden uitgevoerd. Om de kalveren ondanks een keizersnede of moeilijke bevalling een goede start in het leven te geven, wordt het gebruik van middelen voor eerste hulp aanbevolen, zoals de mymom® start-pasta. Deze pasta bevat een extra portie belangrijke micro-organismen (probiotica), immunoglobulinen uit koeiencolostrum en essentiële vitamines en sporenelementen voor de opbouw van eigen afweerstoffen. Dat kan eigenlijk elk kalf goed gebruiken, met name tweelingkalveren, te vroeg geboren kalveren of vaarskalveren.
